Bloem wordt kogelriem
Door Roos Al

Militaire uniformen, slachtoffers, verwijzingen naar de zinloosheid van oorlog, mentale gevolgen van strijd. Als ik door de tentoonstelling ‘Gimme Shelter’ loop en dwaal door de krochten van Fort Asperen, dan lijkt het alsof deze manifestatie uitsluitend daarover gaat. Zo niet in de kelder, waar een installatie staat van de jonge Nederlandse kunstenaar Ralf Westerhof. Hier geen oorlogstaferelen, geen emotionele oproepen.

From the Dark lijkt op het eerste gezicht op een schilderij in de ruimte. Fijne, met fluorescerende verf beschilderde ijzerdraadjes vormen een mensenmenigte in een donkere kamer. Blacklight licht de ijzerdraden sprookjesachtig op. Op borsthoogte van de mannen, vrouwen en kinderen zitten rode vlekken. Bij benadering blijken het harten te zijn, gemaakt van nog dunnere ijzerdraadjes en virtuoos vormgegeven. De menigte is met onzichtbaar draad bevestigd aan het plafond en hangt vrij in de ruimte; de wezens schommelen en zweven.


Ralf Westerhof, From the Dark, foto © Anserum Art Photography

From the Dark
is een beeld dat meteen vragen oproept. Kijk ik naar een schilderij in twee of in drie dimensies? Wie zijn die mensen? Staan ze daar zomaar, of staan ze daar voor mij?

Doordat de lijnen een ruimtelijke afbeelding maken, kun je om het kunstwerk heenlopen en vallen steeds meer details op. Ik zie een gasmasker, maar naast het gasmasker maakt iemand een V-teken. Wat ik aanzag voor een bloemmotief op een blouse, blijkt een kogelriem. Heb ik hier van doen met een vriend of een vijand? Of is dit een vijand die eigenlijk mijn vriend wil zijn? Maken de mensen die ik voor me zie deel uit van een angstaanjagende meute? Of zie ik gewoon een vermoeide carnavalsoptocht? En wat zegt het over mij dat ik zodanig interpreteer? Die vragen maken dat ik honderd keer om From the Dark heen loop. En ook na die honderdste keer vallen me nog steeds nieuwe details op en nieuwe gedachten.

Ralf Westerhof zegt het zelf zo: ‘Mijn voornaamste interesse is perceptie, de subjectieve manier waarop we de wereld om ons heen ervaren.’ Zijn kunstwerk spreekt geen oordeel uit over de idiotie van een oorlog, of over de gruwel van het wachten op een al dan niet reële vijand. In plaats daarvan zegt het: oordeel zelf.

Roos Al (1976) is freelance violist, muziekdocent en redacteur muziek bij maandblad Kunstzone. Zij schreef teksten en een feuilleton op de website van barokensemble Eik en Linde.